ISS en de shuttle op klaarlichte dag en een aurora vanuit de ruimte

Youtube-gebruiker messierhunter maakte dit filmpje van ISS en de shuttle door een 200 mm telescoop en een videocamera die geschikt is voor astrofotografie:



Waanzinnig hoeveel je kunt zien van het ruimtestation en de shuttle.

Aan boord van ISS zijn inmiddels ook een paar bijzondere foto's geschoten, zoals deze foto's van het zuiderlicht (Aurora Australis)

Rechts de shuttle Atlantis, in het midden de Orbiter Boom Sensor System en links het groene licht boven de Aarde: een aurora boven het zuidelijk halfrond.

Twee dagen voor de vorige foto werd het zuiderlicht ook al waargenomen.

Op deze close-up van de aurora kun je zien dat een aurora zich op grote hoogte afspeelt in de atmosfeer.

Nog een paar andere foto's van de laatste shuttle-missie:

Astronaut Ron Garan aan het werk op de laatste ruimtewandeling van het shuttle-tijdperk. Onder hem is de Perzische Golf te zien.

Astronaut Mike Fossum brengt het Robotics Refueling Mission instrument naar ISS. Het is een experiment om te laten zien dat je met een op afstand bestuurde robot een satelliet zou kunnen voorzien van nieuwe brandstof.

Morgen ontkoppelt de shuttle en donderdag komt Atlantis voor de laatste keer naar huis.

Bronnen: NASA, Bad Astronomy blog

Dawn in een baan om Vesta

Het is gelukt: de NASA ruimtesonde Dawn is in een baan rond de asteroïde Vesta gekomen. Vesta zelf trok Dawn in zijn baan. Afhankelijk van Vesta's massa zou Dawn eerder of later in een baan komen. We kenden het precieze gewicht van Vesta nog niet. Maar dat zal een van de zaken zijn dat Dawn gaat bepalen. Eerder deze week zond Dawn deze foto van Vesta:

Vesta vanaf 41000 km. We zien groeven, bulten en kraters. De bulten zouden vulkanisch van aard kunnen zijn. Vesta is net groot genoeg om vulkanische activiteit te tonen. Het aantal kraters is vrij laag. Links is ook een hoge rotswand te zien. (Het deed mij een beetje denken aan Uranus-maan Miranda).

Dawn zal een jaar rond Vesta blijven en daarbij zijn baan steeds verlagen. Wetenschappers hopen in Vesta een stukje van het vroege zonnestelsel te kunnen onderzoeken. Het idee is dat Vesta zich vormde als een planeet, maar nooit volwaardig werd en dat het uit het materiaal bestaat waar ook de Aarde uit is ontstaan.

Na een jaar vertrekt Dawn richting de grootste asteroïde en dwergplaneet Ceres.

Bronnen: NASA

Space shuttle Atlantis gelanceerd op de laatste missie

Het weer rond Kennedy Space Center was zo slecht de afgelopen week, dat een lancering van missie STS-135 er niet zo in leek te zitten. Maar vanmiddag is Atlantis keurig op tijd vertrokken. Dat alleen al is uitzonderlijk voor een shuttle missie.

De laatste missie van een space shuttle ooit is een logistieke missie. Atlantis brengt voornamelijk reserveonderdelen bij ruimtestation ISS.

De bemanning bestaat uit slechts vier astronauten. Dat is sinds de zesde shuttle missie in 1983 niet meer voorgekomen. Alle vier vlogen eerder in de ruimte.

Beelden uit het zonnestelsel

Laat ik meteen maar spectaculair beginnen met een komeet die opgeslokt wordt door de Zon. Het is aan te raden om deze video in HD te bekijken, dan zie je de komeet het best.



Kometen worden regelmatig opgeslokt door de Zon. Maar pas sinds we satellieten hebben als SOHO (sinds 1995) en het Solar Dynamics Observatory (sinds 2009) weten we hoeveel kometen er heel dicht langs de Zon komen. SOHO heeft op die manier 2000 kometen ontdekt.

En deze kwam te dicht bij en werd uiteindelijk (buiten beeld) opgeslokt. De beelden zijn genomen met het Solar Dynamics Observatory.

Een "stukje verder" in het zonnestelsel, in een baan rond Mercurius, is NASA's MESSENGER satelliet bezig deze planeet in kaart te brengen. Hoe weinig we nog weten van Mercurius blijkt wel uit het feit dat deze 150 km brede krater nog geen naam heeft.

Je kunt zeggen wat je wilt, maar Mercurius lijkt veel op de Maan. Hooguit kent Mercurius meer barsten doordat deze planeet zo dichtbij zo lang bakt in de Zon. Een dag op Mercurius duurt 56 Aardse dagen en 15 uren. Ook staat Mercurius veel meer bloot aan uitbarstingen en zonnewind. De Maan en Mercurius zijn trouwens heel verschillend van samenstelling.

Dan vliegen we heel even langs Aarde, waar de bemanning van ISS nog een mooi plaatje schoot van Italië bij nacht.

Zuidelijk Italië en Sicilië. Links een Russisch zonnepaneel.

(De lancering van de shuttle Atlantis is trouwens nog steeds morgen gepland, maar er zijn twijfels over het weer. Het stormt en onweert rond de Cape deze week.)

Dan op naar de asteroïdengordel, waar NASA's Dawn missie op weg is naar de vierde grootste asteroïde Vesta. Hoe dichterbij Dawn komt, hoe scherper de plaatjes worden.

Deze foto werd geschoten op 1 juli op een afstand van 100.000 kilometer. Officieel komt Dawn 17 juli aan bij Vesta.

Rond Jupiter hebben we (nog) niets. In augustus moet een nieuwe missie naar Jupiter gestuurd worden: Juno. Jammer genoeg niet uitgenodigd voor de Tweetup.

Maar Cassini maakt het goed met een foto van de witte storm van Saturnus. Deze storm is inmiddels Saturnus helemaal rond geraasd en hij is nu zichzelf tegen gekomen.

De storm op Saturnus is inmiddels ongeveer 300.000 km lang. Maar dat is nog niets. Stormen hebben in het verleden heel de atmosfeer van Saturnus in beroering gebracht. Deze storm brengt ook een hoop radio ruis teweeg, wat er op wijst dat het in de storm flink onweert.

Close-ups van de storm zijn er ook.

De storm in valse kleuren. Hij is 15.000 km breed, ofwel meer dan de diameter van de Aarde. Blij dat ik daar niet op vakantie ben.

Buiten het geweld van de atmosfeer Saturnus spelen twee manen verstoppertje.

Op de voorgrond Titan met zijn dichte atmosfeer. Erachter is Rhea.

En dat is het einde van deze toer door het zonnestelsel. Vergeet de fooi voor de gids niet.

Bronnen: Bad Astronomy blog, Planetary Society blog, UniverseToday

Wetsvoorstel om opvolger Hubble te schrappen in congres

Met het stoppen van het shuttle programma was het lot van de Hubble Space Telescope ook getekend. Een onderhoudsvlucht die Hubble voorziet van nieuwe gyroscopen, zonnepanelen, thermische dekens of nieuwe wetenschappelijke instrumenten zit er zonder shuttle niet in. Sinds de laatste onderhoudsvlucht in 2009 kan Hubble er wel weer even tegen, maar onvermijdelijk zullen onderdelen op den duur gaan haperen (voornamelijk de gyroscopen), tot er geen wetenschap meer gedaan kan worden.

"Maar niet getreurd", heeft NASA altijd gezegd, "er komt een opvolger aan: de James Webb Space Telescope". Deze telescoop heeft een spiegel van 6,5 meter en hij moet vanaf L2 (of het tweede Lagrange-punt) waarnemingen doen. Hubble's spiegel is 2,4 meter.

De James Webb Space Telescope moet op het L2 punt opereren, waar de zon altijd verduisterd wordt door de Aarde. Verder heeft de JWST een zet thermische

Er is wel een groot verschil met Hubble: de James Webb kijkt alleen in infrarood. Hoe mooi de plaatjes in zichtbaar licht ook zijn, infrarood biedt de kans door stof heen te kijken, waardoor je beter ziet wat er van binnen objecten als nevels, sterrenstelsels en dergelijke afspeelt.

Qua project loopt het echter niet goed. De James Webb zou in 2013 gelanceerd moeten worden, maar vorig jaar werd het project onafhankelijk onderzocht en bleek dat een lancering in 2015 pas haalbaar zou worden en waarschijnlijker zou het 2017 of 2018 worden. Ook was het project met 1,4 miljard dollar over budget gegaan (waardoor het in totaal 6,8 miljard dollar zou gaan kosten). Onder astronomen is de nieuwe telescoop de Just Wait Space Telescope gaan heten.

De eerste spiegels van de James Webb zijn al klaar. Er moeten in totaal 18 segmenten komen.

En nu ligt er dus een wetsvoorstel in het Amerikaanse congres om de James Webb helemaal te schrappen wegens "slecht management", zo staat in het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel beslaat overigens veel meer dan de James Webb Space Telescope alleen. Er wordt sowieso ontzettend in wetenschap gesneden in dit voorstel.

Dit is niet de tijd in de VS voor ambitieuze wetenschappelijke projecten die over hun budget gaan.

Vrijdag start de laatste shuttlemissie

Opgelet: vrijdagmiddag 17:26 wordt de allerlaatste space shuttle gelanceerd met een bemanning van vier personen. Het reisdoel is, zoals gewoonlijk, ruimtestation ISS. Space shuttle Atlantis heeft aan boord een logistieke module, de Rafaello, met bevoorrading, een extra ammonia pomp en een extra vriezer.

De astronauten van missie STS-135 landden gisteren op Kennedy Space Center.

De missie kent een ruimtewandeling en de hele missie duurt 12 dagen.

Ik hoop later deze week nog wat dieper op de missie in te gaan.

Een berg in het midden van de Tycho krater

Sinds 2009 maakt de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) hoge resolutie foto's van het maanoppervlak. LRO kan objecten van een halve meter waarnemen. Gisteren werd een mooie foto gepubliceerd van de berg in de krater Tycho.

Voor ik je die foto laat zien wil ik je eerst even Tycho voorstellen, want het is een van de makkelijkst vindbare kraters op de maan (wanneer hij aan die kant verlicht is natuurlijk):

Dit is een foto van mij van de maan door mijn 200 mm Dobson telescoop met een oculair van 21 mm. Tycho is de grote krater (85 km doorsnede) linksboven. Het is de krater die lijkt uit te stralen over de helft van deze foto.

Tycho is met 110 miljoen jaar een relatief jonge krater op de maan.Dat zie je ook omdat de ejecta van de inslag over een groot deel van de maan verspreid zijn, wat betekent dat hij daar als een van de laatste aankwam. Zulke nieuwe kraters hebben vaak ook scherpere kenmerken.

Om een beter beeld te geven, zo ziet Tycho eruit in de breedveldcamera van LRO:

En hier is de berg in die krater, gemaakt door de hoge resolutie camera van LRO:

LRO maakte deze foto van de kraterberg(en) in Tycho onder een hoek(65 graden). Deze foto is 15 km breed en de berg is 2 km hoog. De toppen zijn nog vrij scherp.

Hier is een close-up:

Op de berg ligt een enorm rotsblok: deze is 120 meter breed.

Dat rotsblok is enorm. Zo'n beetje het formaat van een voetbalstadion. LRO maakte eerder een foto van dit rotsblok recht van boven:

Nu is de vraag: waar kwam dit rotsblok vandaan? Als het uit de ruimte kwam, zou het als een krater inslaan. Het is uiteraard ook niet de berg afgerold. Dat is iets voor de geologen om uit te zoeken.

Bronnen: Bad Astronomy Blog, de LROC website