Mars Science Laboratory, een lab op wielen

Op 25 november moet de nieuwe troef van NASA gelanceerd worden in het onderzoek naar de planeet Mars: de Mars Laboratory Rover, ofwel Curiosity. Het is niet zo maar een rover: hij is zo groot als een Mini Cooper en hij wordt met een jetpack aan een kabel op Mars gezet. Het is de meest spectaculaire landing op Mars ooit. Het is ook een vrij dure missie, 2,3 miljard dollar. Mars Science Laboratory is dan ook een vlaggeschip-missie. In tegenstelling tot de Spirit en Opportunity rovers en NASA kon het niet veroorloven om twee van deze rovers naar Mars te brengen.


(Ik heb deze video al eens eerder gepost, maar het blijft een mooi filmpje. Ik zag op Youtube dat Doug Ellison (van unmannedspaceflight.com) er aan gewerkt heeft en daarbij alles er aan gedaan heeft om de video zo waargetrouw mogelijk te maken.)

Nieuwe zonnesatelliet van ESA gaat het heet krijgen

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft twee nieuwe wetenschappelijke missies geselecteerd. Ten eerste is er de Solar Orbiter die dicht op de Zon onderzoek gaat verrichten en Euclid dat een 3D kaart van het heelal moet gaan maken. Een derde missie, Plato, dat planeten rond sterren moest gaan zoeken, is afgevallen.

Solar Orbiter
Solar Orbiter wordt gelanceerd in januari 2017 met een Atlas V raket. De raket is een bijdrage van NASA aan deze missie. Na een diverse zwaartekrachtslingers lans Venus en de Aarde, komt de Solar Orbiter in een ellipsvormige baan rond de Zon met als dichtste punt 26 miljoen kilometer van de Zon. Dat is 1/3 van de afstand van Mercurius tot de Zon. Het hitteschild van de satelliet zal dan oplopen boven 500 graden Celsius. Ook zal de satelliet bestand moeten zijn tegen de uitbarstingen die de Zon van tijd tot tijd heeft. Later in de missie zal de baan steeds meer hellen ten opzichte van het vlak waarin de planeten draaien, zodat de Solar Orbiter geleidelijk meer van de polen van de Zon te zien krijgt.

NASA tweetup voor Mars Science Laboratory rover

Opgelet: vanaf 18:00 vanavond (woensdag) tot vrijdagavond om 18:00 kun je je opgeven voor de NASA tweetup voor de nieuwe Mars-rover. Officieel heet hij Mars Science Laboratory, maar je mag hem ook Curiosity noemen. Curiosity moet na zijn landing in augustus 2012 op zoek gaan naar leven op de rode planeet: of het nu bestaat of ooit bestaan heeft.

Curiosity heeft een serieus laboratorium  aan boord. Hij kan monsters nemen met een schep en die monsters door verschillende experimenten onderzoeken. De rover heeft ook een laser waarmee hij op enkele meters afstand materiaal kan laten verdampen, waarna een instrument meet wat er in de vrijgekomen damp aan chemische stoffen zit. Ik ben zelf buitengewoon enthousiast over deze missie, dus verwacht zeker een artikel van mij hierover: tweetup of geen tweetup.

Allereerst even wat praktische punten over de tweetup: Curiosity wordt gelanceerd op 25 november vanaf Kennedy Space Center in Florida. Wordt je uitverkoren, dan wordt dus wel verwacht dat je naar de USA gaat en op eigen kosten.

Mocht je worden uitgenodigd, bereid je dan voor op een hele bijzondere ervaring à la "Sjakie en de chocoladefabriek", maar dan op gebied van ruimtevaart. Experts zullen je alles vertellen over wat de nieuwe Mars-rover gaat doen, hoe het laboratorium werkt, en hoe hij bij Mars komt. Ze nemen materiaal mee dat je mag vastpakken en ongetwijfeld krijg je de Atlas V raket waar Curiosity op gelanceerd wordt van dichtbij te zien.

Iedereen met een Twitter account en de wil om rond 25 november naar Florida te gaan maakt kans. Hier kun je je opgeven:
http://www.nasa.gov/connect/tweetup/tweetup_curiosity_11-23and25-2011.html

Veel succes!

(Ter inspiratie hier nog even een video over deze spectaculaire missie)

Een tweetraps waterraket?

Wel eens een waterraket gelanceerd? Je kunt een waterraket maken van een pet-fles door hem voor een deel te vullen met water en dan met een fietspomp onder druk te zetten. Je lanceert de fles op zijn kop.

Ik kon het niet laten om deze lanceerpoging te tonen: een tweetraps waterraket die tot 246 meter hoogte kwam:

Er is zelfs een site met tips hoe je zo'n tweetraps waterraket bouwt: Air Command Water Rockets. Dus als je nog een projectje zoekt om met de kids te doen...

UARS satelliet teruggekeerd boven de Pacific

NASA heeft gezegd dat de UARS is teruggekeerd door de dampkring boven de Pacific, maar waar en hoe laat precies is niet bekend. Er zijn ook berichten op Twitter dat de satelliet is teruggekeerd boven Okotoks in Alberta, Canada.

Wordt vervolgd.

Neutrino's sneller dan licht?

In het Gran Sasso onderzoekscentrum hebben wetenschappers gemeten dat neutrino deeltjes 60 nanoseconden sneller waren dan licht. Volgens de relativiteitstheorie van Einstein kan dat niet. Dus dat roept vragen op.

Neutrino's zijn deeltjes een hele lichte massa. Ze hebben nauwelijks interactie met materie waar ze doorheen vliegen. In de korte tijd dat je dit mailtje leest zijn er al miljarden door je lichaam gevlogen. Ze komen van de Zon en radioactief verval. Neutrinodetectoren zijn meestal heel groot (of heel diep) en je moet vaak heel lang wachten tot een neutrino interactie maakt met atomen waar het langs komt.

Het experiment is gedaan door een straal van neutrino's te sturen vanaf CERN in Zwitserland (ik wist niet dat dat kon trouwens) en ze werden opgevangen door een neutrinodetector in het Gran Sasso complex. Er zijn drie jaar metingen gedaan aan 15.000 verstuurde stralen van neutrino's. En het experiment bleek herhaalbaar. Neutrino's kwamen 60 nanoseconden eerder aan met een onzekerheid van 10 nanoseconden

De wetenschappers zijn bij hun experiment alles nagegaan wat ze konden, maar ze konden geen redenen vinden voor deze afwijkingen. Ik geloof niet dat ze speciaal sensatiebelust zijn. Ze hebben zelfs bij andere wetenschappers aangedrongen deze bevindingen onafhankelijk te proberen na te gaan. Er zijn nog twee neutrino-detectoren in de wereld waar dat kan.

Uiteraard zijn de media hierop gesprongen en berichten als "sneller dan licht mogelijk?" veranderen al snel in "sneller dan licht reizen mogelijk!!". Er zijn echter ook onderzoeken die laten zien dat licht wel sneller is dan neutrino's. Zo zijn neutrino's van de supernova 1987a onderzocht en die kwamen na het licht van de supernova.

Zoals de astronoom Carl Sagan al eens zei: buitengewone claims vragen buitengewoon bewijs. Laten we even afwachten of wetenschappers de metingen elders kunnen herhalen. Mocht het herhaalbaar zijn.. nou dan moet er behoorlijk wat natuurkunde herschreven worden. Het is ook mogelijk dat men een wetenschappelijke verklaring vindt voor de afwijking. In beide gevallen kan het heel interessant zijn.

Een actuele aflevering van de webcomic XKCD.

Bronnen: UniverseToday, Bad Astronomy blog.

Morgenavond geeft de UARS satelliet misschien een lichtshow!

Morgen valt een satelliet genaamd de Upper Atmosphere Research Satellite (UARS, ongelukkigerwijs uitgesproken in het Engels als "You arse") terug door de dampkring. Deze satelliet heeft sinds zijn lancering door een shuttle in 1991 jarenlang onderzoek gedaan aan de ozonlaag. Sinds 2005 wordt de satelliet niet meer gebruikt. De NASA heeft baan van de satelliet toen expres omlaag gebracht om te voorkomen dat de satelliet decennia lang een bestaan als ruimteschroot zou krijgen.

De shuttle Discovery bracht UARS op de STS-48 missie op een hoogte van 600 km en een hoek op de evenaar van 57 graden. Dat betekent dat de baan van de satelliet reikt tussen 57 graden noorderbreedte en 57 graden zuiderbreedte. Met andere woorden: de UARS komt ook regelmatig over ons land langs.

Satellieten in een lage aardbaan (zoals 600 km hoogte) vallen een heel klein beetje onder de invloed van de atmosfeer van de Aarde. Die is op die hoogte heel ijl, maar is genoeg om een satelliet steeds een heel klein beetje af te remmen. En afremmen in een baan om de Aarde betekent dat je baan lager wordt. Hoe lager je komt, hoe groter de invloed van de atmosfeer en het proces gaat dus steeds sneller.

De satelliet is inmiddels, mede dankzij de baancorrectie in 2005, in een baan van 175 bij 184 km hoogte (eerder vandaag nog 185 bij 195 km) en daar is de atmosfeer al zo dicht, dat het afremmen steeds sneller gaat. Ook een uitbarsting van de Zon heeft de satelliet onlangs nog een zetje gegeven. De baan en tijdstip van terugkeer van de satelliet is ook heel lastig te voorspellen.

NASA geeft updates via onder andere een RSS feed en Twitter. NASA verwacht dat de satelliet zal opbreken in meerdere stukken, waarvan delen op de grond kunnen komen. Daarbij weet NASA nu alvast te vertellen dat UARS niet boven Amerika zal komen. Prettig te weten. Waar dan wel? Dat is zelfs nu lastig te bepalen. Men schat nu in dat hij terug zal vallen boven de kust van Peru, maar als UARS een beetje sneller of langzamer daalt dan verwacht, dan kan hij ook een halve baan vroeger of later neerkomen. Boven Groot-Brittannië bijvoorbeeld.

Kans op menselijk letsel is klein, volgens NASA een kans van 1 op 3200. We hebben wel een kans op een spectaculaire lichtshow. Ergens morgenavond moet die plaatshebben. De huidige schatting is 1:58 plus of min 7 uur. Zeven uur geleden werd dat nog geschat op 23:00 plus of min 9 uur. Of we hem gaan zien weten we nog niet. NASA's UARS Twitter account heeft de meest recente info.

Astronoom Thierry Legault wist vorige week de UARS in beeld te krijgen met zijn telescoop. Die ziet er dus zo uit:




[Update 29 sept 20:15] Nog altijd is niet bekend waar en hoe laat UARS gaat terechtkomen. Het moment van terugkeer staat nu geschat op 5:16 vanacht plus of min 5 uur. Dat is een fikse marge. En aangezien je in 44 minuten aan de andere kant van de wereld bent op die hoogte, betekent dat ook dat de plek van terugkeer nog niet te bepalen valt.

De reden waarom UARS het langer volhoudt in zijn baan, is dat de positie van de satelliet gunstiger (aerodynamischer) is geweest.

Ralf Vandenberg, een Nederlandse astrofotograaf wist UARS in kleur op de gevoelige plaat te zetten:

[Update 30 sept 0:35] Laatste voorspelde tijdstip: 6:04 plus of min 3 uur (22:47 gemeten).


Bronnen: NASA, Planetary Society blog, Bad Astronomy blog.